Shqipëria është e nderuar të marrë fjalën në këtë sesion të 43-të të Konferencës së Përgjithshme në Samarkand.

Shprehim vlerësimin tonë të sinqertë ndaj Qeverisë dhe popullit të Uzbekistanit për mikpritjen bujare dhe organizimin e shkëlqyer.

Përgëzojmë ngrohtësisht Dr. Khaled El-Enany, Drejtorin e Përgjithshëm të zgjedhur, dhe i shprehim mirënjohjen znj. Audrey Azoulay për udhëheqjen e saj të jashtëzakonshme dhe përkushtimin ndaj idealeve të UNESCO-s dhe bashkëpunimit multilateral.

Mblidhemi në një moment pasigurie — një kohë e shënuar nga rritja e tensioneve, përçarjet teknologjike dhe brishtësia mjedisore.

Megjithatë, misioni i UNESCO-s — ndërtimi i paqes përmes arsimit, shkencës, kulturës dhe komunikimit — mbetet busulla jonë dhe përgjegjësia jonë e përbashkët.

UNESCO nuk është vetëm një platformë dialogu; ajo është një laborator besimi.

Shqipëria beson se besueshmëria e Organizatës sonë varet nga aftësia e saj për t’u përballur me sfidat e sotme me unitet, pragmatizëm dhe qëllim të ripërtërirë.

Arsimi mbetet themeli i paqes dhe i përparimit të qëndrueshëm.

Shqipëria ndan bindjen e UNESCO-s se arsimi duhet të përshtatet me realitetet e reja, duke mbetur njëkohësisht i rrënjosur në vlerat njerëzore.

Reformat tona kombëtare integrojnë mjete mësimore digjitale dhe të bazuara në inteligjencën artificiale, të udhëhequra nga Rekomandimi i UNESCO-s për Etikën e Inteligjencës Artificiale.

Ne po zhvillojmë rrugë të reja për mësuesit dhe nxënësit — duke ndërthurur aftësitë digjitale me ndërgjegjësimin qytetar dhe kulturor.

Përvoja e Shqipërisë në alfabetizimin në IA në shkolla dhe në burimet arsimore të hapura tregon se teknologjia mund të zgjerojë përfshirjen dhe krijimtarinë kur i shërben zhvillimit njerëzor.

Një moment simbolik është “Diella”, Ministrja Digjitale e gjeneruar nga inteligjenca artificiale në Shqipëri, e krijuar për të forcuar transparencën dhe integritetin në shërbimet publike.

E udhëhequr nga mbikëqyrja njerëzore dhe garancitë etike, Diella mishëron përkushtimin tonë ndaj inovacionit të përgjegjshëm dhe të përqendruar te qytetari.

Kultura është kujtesa dhe ndërgjegjja e njerëzimit.

Për Shqipërinë, mbrojtja e trashëgimisë nuk është thjesht një politikë — është një angazhim i gjallë.

Lugina e Vjosës, tashmë Rezervë Biosfere e UNESCO-s, qëndron si simbol i bashkëjetesës ndërmjet njeriut dhe natyrës.

Ne presim gjithashtu me interes vlerësimin e “Artit të të luajturit, të kënduarit dhe të ndërtuarit të Lahutës” për Listën e Trashëgimisë Kulturore Jomateriale në Nevojë për Mbrojtje Urgjente.

Në të njëjtin frymë, Shqipëria po avancon nominimin e Liqenit të Shkodrës si Rezervë Biosfere e UNESCO-s — duke shtrirë rrjetin tonë të biosferave nga Prespa-Ohri në lindje, te Vjosa në jug, dhe tani në veri.

Kjo pasqyron angazhimin tonë të qëndrueshëm ndaj biodiversitetit, jetesës së komuniteteve dhe zhvillimit të qëndrueshëm.

Puna e UNESCO-s në fushën e kulturës mbetet thelbësore — jo vetëm për ruajtjen e së kaluarës, por për t’i dhënë kuptim së ardhmes.

Përmes kulturës, komunitetet rizbulojnë unitetin dhe kombet rindërtojnë besimin.

E ardhmja e UNESCO-s i përket të rinjve të saj.

Shqipëria bën thirrje për investime më të forta në programe që lidhin inovatorët e rinj, artistët dhe edukatorët përmes kulturës dhe teknologjisë.

Krijimtaria dhe ndjenja e përgjegjësisë së tyre janë burimet më të qëndrueshme që shoqëritë tona zotërojnë.

Ne riafirmojmë gjithashtu angazhimin tonë të fortë ndaj barazisë gjinore si një prioritet ndërsektorial i UNESCO-s.

Shqipëria vazhdon të promovojë udhëheqjen e grave në arsim, shkencë dhe qeverisje kulturore, dhe mbështet integrimin e Treguesve të Barazisë Gjinore (GEM) në të gjitha programet dhe buxhetet.

Barazia gjinore nuk është një objektiv i veçuar — ajo është një nxitës i inovacionit, qëndrueshmërisë dhe paqes.

Çdo nismë e UNESCO-s duhet të fuqizojë gratë dhe vajzat për të marrë pjesë plotësisht në formësimin e së ardhmes së qëndrueshme dhe digjitale.

Shqipëria i kushton rëndësi të veçantë punës së UNESCO-s në shkencat mjedisore.

Këto korniza e kthejnë dijen në veprim për qëndrueshmëri dhe paqe.

Përballë ndryshimeve klimatike, humbjes së biodiversitetit dhe mungesës së ujit, duhet të forcojmë bashkëpunimin.

Rrjetet e UNESCO-s të rezervave të biosferës dhe geoparkeve janë laboratorë të gjallë që lidhin shkencën, politikat dhe komunitetet.

Shqipëria do të vazhdojë të kontribuojë me të dhëna, ekspertizë dhe përvojë nga zonat e saj të mbrojtura në këto rrjete globale.

Media e lirë, pluraliste dhe e përgjegjshme janë shtylla thelbësore të demokracisë.

Shqipëria riafirmon mbështetjen e saj për rolin udhëheqës të UNESCO-s në mbrojtjen e lirisë së shprehjes, sigurinë e gazetarëve dhe promovimin e edukimit mediatik dhe informativ.

Këto janë themele të qeverisjes transparente dhe besimit shoqëror — vlera që duhet të qëndrojnë të forta ndërsa bota jonë digjitale evoluon.

Shkëlqesi, kolegë,

Këtu në Samarkand — një pikëtakim historik kulturash dhe idesh — na kujtohet se dialogu dhe diversiteti janë forcat më të mëdha të UNESCO-s.

Puna e UNESCO-s ka një rëndësi të thellë për shoqëritë tona.

Le ta mbrojmë, ta forcojmë dhe të sigurojmë që ajo të vazhdojë të frymëzojë paqen në mendjet e të gjithë njerëzve.

Faleminderit.