Shkëlqesi,
I nderuar Kryetar,
Të nderuar kolegë,

Është nder për Shqipërinë të marrë pjesë në sesionin e pesëdhjetë e nëntë të Komisionit për Popullsinë dhe Zhvillimin, si dhe privilegj të shërbejë si Nënkryetare duke përfaqësuar Grupin e Shteteve të Evropës Lindore.

Në një kohë transformimesh të thella globale, fokusi i këtij sesioni mbi “Popullsinë, teknologjinë dhe kërkimin në kontekstin e zhvillimit të qëndrueshëm” nuk mund të ishte më aktual. Ndryshimet demografike po përshpejtohen, zhvillimi teknologjik po ripërcakton shoqëritë tona, ndërsa baza e provave që udhëheq vendimmarrjen nuk ka qenë kurrë më thelbësore.

Për Shqipërinë, dinamikat e popullsisë nuk janë trende abstrakte—ato janë realitete të përjetuara që formësojnë trajektoren tonë të zhvillimit. Ashtu si shumë vende të tjera, ne po përballemi me kompleksitetin e ndryshimeve demografike: uljen e lindshmërisë, emigracionin dhe një popullsi që po plaket në mënyrë të qëndrueshme. Këto prirje sjellin si rreziqe ashtu edhe mundësi. Ato na sfidojnë të rimendojmë tregun e punës, sistemet e mbrojtjes sociale dhe planifikimin afatgjatë ekonomik, ndërsa njëkohësisht na nxisin të inovojmë dhe të përshtatemi.

Në këtë kontekst, ne e shohim teknologjinë dhe kërkimin jo si mjete opsionale, por si faktorë thelbësorë për politika efektive. Sistemet e të dhënave duhet të forcohen për të siguruar që vendimet të bazohen në prova të besueshme, në kohë dhe të ndara sipas kategorive. Njëkohësisht, transformimi digjital duhet të jetë përfshirës—duke ngushtuar, dhe jo duke thelluar, pabarazitë ekzistuese.

Qasja e Shqipërisë udhëhiqet nga tre prioritete kryesore.

Së pari, investimi në kapacitetet e të dhënave dhe kërkimit. Besojmë se politikat për zhvillim të qëndrueshëm duhet të mbështeten në analiza të forta demografike. Kjo përfshin përmirësimin e sistemeve të regjistrimit civil dhe statistikave jetike, forcimin e projeksioneve të popullsisë dhe sigurimin që të dhënat të reflektojnë realitetet në zhvillim—qoftë në lidhje me flukset migratore, plakjen e popullsisë apo goditjet e papritura si pandemitë dhe krizat mjedisore.

Së dyti, shfrytëzimi i teknologjisë për përfshirje. Mjetet digjitale kanë potencialin të zgjerojnë aksesin në shërbime, të përmirësojnë qeverisjen dhe të fuqizojnë qytetarët gjatë gjithë ciklit të jetës. Megjithatë, ky potencial do të realizohet vetëm nëse adresojmë në mënyrë aktive ndarjet digjitale, përfshirë ato që prekin gratë, të moshuarit dhe komunitetet vulnerabël. Teknologjia duhet të jetë e përqendruar te njeriu, e bazuar në të drejta dhe e harmonizuar me kuadrot globale, përfshirë Kompaktin Global Digjital.

Së treti, adoptimi i një qasjeje të ciklit jetësor në politikat e popullsisë. Nga të rinjtë te të moshuarit, politikat duhet të garantojnë dinjitet, pjesëmarrje dhe mundësi në çdo fazë të jetës. Në veçanti, theksojmë rëndësinë e adresimit të plakjes së popullsisë—jo si barrë, por si një reflektim i progresit shoqëror. Të moshuarit duhet të njihen si kontribues aktivë në ekonomitë dhe komunitetet tona, dhe të mbështeten përmes sistemeve përfshirëse të shëndetësisë, mbrojtjes sociale dhe mjediseve miqësore ndaj moshës.

Shkëlqesi,

Ndërsa avancojmë këto prioritete, Shqipëria mbetet plotësisht e përkushtuar ndaj zbatimit të plotë, efektiv dhe të përshpejtuar të Programit të Veprimit të Konferencës Ndërkombëtare për Popullsinë dhe Zhvillimin. Ne theksojmë rëndësinë e ruajtjes së gjuhës së bazuar në konsensus dhe ndërtimit mbi marrëveshjet ekzistuese ndërqeveritare, si themel për rezultate konstruktive dhe gjithëpërfshirëse në këtë Komision.

Në kapacitetin tonë si Nënkryetare, jemi po ashtu të përkushtuar për të lehtësuar një proces të hapur, transparent dhe të balancuar gjatë gjithë këtij sesioni. Do të vazhdojmë të punojmë ngushtë me Kryetarin, anëtarët e tjerë të Byrosë dhe të gjitha delegacionet për të siguruar që diskutimet tona të jenë përfshirëse, respektuese ndaj perspektivave të ndryshme dhe të orientuara drejt rezultateve praktike dhe të zbatueshme.

Inkurajojmë të gjitha Shtetet Anëtare të angazhohen në mënyrë konstruktive, në një frymë dialogu dhe kompromisi, duke njohur se objektivi ynë i përbashkët është avancimi i zhvillimit të qëndrueshëm për të gjithë.

Më lejoni ta përfundoj duke theksuar se trendet demografike nuk janë fat i paracaktuar—ato formësohen nga politikat që zgjedhim dhe investimet që bëjmë. Duke shfrytëzuar teknologjinë me përgjegjësi, duke forcuar kapacitetet kërkimore dhe duke vendosur njerëzit në qendër të përpjekjeve tona, mund t’i kthejmë sfidat e sotme në mundësi të së nesërmes.

Shqipëria është e gatshme të bashkëpunojë me të gjithë partnerët për të siguruar që ky sesion të sjellë rezultate domethënëse dhe me vizion për të ardhmen.

Faleminderit.