Z. President,

Ne mirëpresim mbajtjen e këtij Takimi të Posaçëm të rëndësishëm të ECOSOC-ut, në një kohë kur ndërprerjet në flukset e energjisë dhe furnizimit vazhdojnë të sfidojnë stabilitetin global dhe zhvillimin e qëndrueshëm.

Krizat e fundit na kanë kujtuar një realitet themelor: në një botë të ndërlidhur, ndërprerjet në një rajon mund të gjenerojnë me shpejtësi pasoja përtej kufijve.

Në afat të shkurtër, ndërprerjet në energji dhe në zinxhirët e furnizimit rrisin koston e jetesës, nxisin inflacionin e ushqimeve dhe energjisë, ndërpresin prodhimin dhe ushtrojnë presion shtesë mbi financat publike. Në afat të gjatë, ato rrezikojnë të ngadalësojnë rritjen ekonomike, të thellojnë pabarazitë, të dobësojnë sistemet e mbrojtjes sociale dhe të minojnë progresin drejt Objektivave të Zhvillimit të Qëndrueshëm.

Si një ekonomi e vogël dhe e hapur, e lidhur ngushtë me tregjet rajonale dhe ndërkombëtare, ne jemi të vetëdijshëm për cenueshmëritë e krijuara nga goditjet e jashtme. Megjithëse Shqipëria prodhon pothuajse të gjithë energjinë elektrike nga hidrocentralet, faktorët e lidhur me klimën mund të ndikojnë ndjeshëm në prodhimin vendas të energjisë elektrike, duke rritur nevojën për importe të kushtueshme energjie gjatë periudhave të paqëndrueshmërisë në tregjet ndërkombëtare.

Ndërsa efektet ndryshojnë sipas rrethanave kombëtare, pasojat e tyre janë globale dhe, siç ndodh shpesh, barra bie në mënyrë disproporcionale mbi më të cenueshmit — gratë, fëmijët, të moshuarit, personat me aftësi të kufizuara, migrantët dhe refugjatët — të cilët përballen me rreziqe të varfërisë, pasigurisë ushqimore dhe aksesit të kufizuar në shërbimet bazë. Ky realitet kërkon përgjigje që të jenë jo vetëm efektive, por edhe të drejta dhe gjithëpërfshirëse.

Në përgjigje të këtyre sfidave, Shqipëria ndërmori masa për të mbrojtur familjet dhe bizneset nga goditjet e forta të çmimeve, përfshirë përpjekjet për stabilizimin e çmimeve të energjisë në tregun vendas dhe mbështetjen e synuar për grupet më të cenueshme. Njëkohësisht, ne përshpejtuam përpjekjet për diversifikimin e burimeve energjetike përmes investimeve në energjinë diellore dhe atë të erës, duke forcuar gjithashtu bashkëpunimin rajonal energjetik dhe ndërlidhjen në Ballkanin Perëndimor.

Këto përvoja përforcojnë një mësim të rëndësishëm: qëndrueshmëria nuk mund të ndërtohet vetëm gjatë një krize. Ajo duhet të ndërtohet paraprakisht, përmes sistemeve energjetike të diversifikuara, infrastrukturës më të fortë, partneriteteve rajonale, digjitalizimit dhe institucioneve të afta për t’iu përgjigjur me shpejtësi goditjeve.

Të nderuar kolegë,

Në një botë gjithnjë e më të ndërlidhur, asnjë vend nuk është imun ndaj ndërprerjeve dhe asnjë vend nuk mund të përgjigjet i vetëm. Përgjigjja jonë kolektive duhet, për rrjedhojë, të mbështetet në solidaritet, partneritet dhe një angazhim të palëkundur ndaj bashkëpunimit shumëpalësh.

Në këtë drejtim, sistemi i Kombeve të Bashkuara ka një rol kritik për të luajtur në mbështetjen e përgjigjeve të koordinuara ndaj pasigurisë ushqimore, aksesit në energji, ndërprerjeve tregtare dhe tkurrjes së hapësirës fiskale. Bashkëpunimi shumëpalësh i zgjeruar, sistemet më të mira të paralajmërimit të hershëm dhe koordinimi më i fortë ndërmjet aktorëve humanitarë, zhvillimorë dhe financiarë janë thelbësore.

Gjithashtu, duhet të njohim rolin e rëndësishëm të sektorit privat në forcimin e qëndrueshmërisë përmes inovacionit, investimeve dhe diversifikimit. Partneritetet publiko-private do të mbeten thelbësore në forcimin e sistemeve të furnizimit dhe avancimin e zhvillimit të qëndrueshëm.

Së bashku, ne mund të ndërtojmë sisteme më të qëndrueshme, më të qëndrueshme mjedisorisht dhe më gjithëpërfshirëse, që mbrojnë më mirë arritjet zhvillimore dhe nuk lënë askënd pas.

Faleminderit.