Programi “Njeriu dhe Biosfera” (Man and the Biosphere – MAB) i UNESCO synon të promovojë një marrëdhënie të qëndrueshme ndërmjet njeriut dhe natyrës, duke kombinuar ruajtjen e biodiversitetit me zhvillimin ekonomik dhe social të komuniteteve lokale.

Shqipëria merr pjesë aktive në këtë program, duke e konsideruar MAB-in si një instrument kyç për mbrojtjen afatgjatë të pasurive natyrore, forcimin e kërkimit shkencor dhe promovimin e modeleve të zhvillimit të qëndrueshëm.

Rezervat e Biosferës dhe roli i tyre

Rezervat e Biosferës janë territore të njohura ndërkombëtarisht që shërbejnë si laboratorë të gjallë për:

• ruajtjen e biodiversitetit dhe ekosistemeve natyrore;
• zhvillimin e qëndrueshëm ekonomik dhe social;
• kërkimin shkencor dhe monitorimin mjedisor;
• edukimin dhe ndërgjegjësimin e publikut.

Ato strukturohen rreth tre funksioneve kryesore: ruajtja, zhvillimi dhe mbështetja logjistike (kërkim, edukim, ndarje përvoje).

Angazhimi i Shqipërisë në Programin MAB

Në kuadër të Programit “Njeriu dhe Biosfera”, Shqipëria ka avancuar bashkëpunimin me UNESCO-n përmes përfshirjes në Rrjetin Botëror të Rezervave të Biosferës, duke promovuar:

• menaxhimin e integruar të territorit;
• përfshirjen aktive të komuniteteve lokale;
• lidhjen ndërmjet shkencës, politikëbërjes dhe zhvillimit lokal;
• bashkëpunimin ndërkufitar dhe rajonal.

Shembuj përfaqësues të Rezervave të Biosferës

Në kuadër të këtij programi, Shqipëria është e përfaqësuar me rezerva biosfere që ilustrojnë diversitetin ekologjik dhe qasjen e qëndrueshme ndaj zhvillimit, përfshirë ndër të tjera:

• Rezerva e Biosferës Prespë–Ohër, një pasuri ndërkufitare që pasqyron bashkëpunimin rajonal për mbrojtjen e ekosistemeve ujore dhe biodiversitetit, si dhe ruajtjen e peizazheve natyrore dhe kulturore të përbashkëta.
• Rezerva e Biosferës Lugina e Vjosës, e njohur për ekosistemin unik të një prej lumenjve të fundit të egër në Evropë, e cila përfaqëson një model inovativ të balancimit ndërmjet ruajtjes së natyrës, kërkimit shkencor dhe zhvillimit të qëndrueshëm të komuniteteve lokale.

Kërkimi shkencor dhe zhvillimi i qëndrueshëm

Përmes Programit MAB, Shqipëria kontribuon në:

• monitorimin e biodiversitetit dhe ndryshimeve klimatike;
• zhvillimin e politikave të bazuara në evidencë shkencore;
• promovimin e praktikave të qëndrueshme në bujqësi, turizëm dhe menaxhim të burimeve natyrore.

Rezervat e Biosferës shërbejnë gjithashtu si hapësira për pilotimin e zgjidhjeve inovative që mund të riprodhohen në zona të tjera.

Komunitetet lokale dhe edukimi mjedisor

Një element thelbësor i Programit MAB është roli qendror i komuniteteve lokale. Shqipëria promovon:

• pjesëmarrjen aktive të komuniteteve në vendimmarrje;
• ruajtjen e njohurive tradicionale në harmoni me natyrën;
• edukimin mjedisor dhe rritjen e ndërgjegjësimit publik, veçanërisht te të rinjtë.